PWN.01301 - AW NIEUW Uitbreiding WPJ

Korte beschrijving

De Opdrachtgever heeft op 30 april 2021 een Europese, openbare aanbestedingsprocedure (hierna: de Aanbestedingsprocedure) georganiseerd voor de realisatie en uitbreiding van het Waterwinstation Prinses Juliana te Andijk (onder kenmerk ‘PWN.01301 AW NIEUW Uitbreiding WPJ’ (hierna: de Opdracht). Het Waterwinstation Prinses Juliana (WPJ) is eigendom van N.V. Watertransportmaatschappij Rijn-Kennemerland (hierna: WRK). De uitbreiding van WPJ wordt namens WRK, als eigenaar van WPJ, gerealiseerd door de Opdrachtgever. Op 20 november 2020 heeft de directie van WRK het besluit genomen om de Opdracht te starten, waarna voornoemde Aanbestedingsprocedure volgde. De Opdracht is opgedeeld in vijf fasen: de initiatieffase, de definitiefase, de ontwerpfase, de realisatiefase en de onderhoudsfase. Het doel van de Aanbestedingsprocedure was om een bouwteamovereenkomst te sluiten voor de initiatieffase, de definitiefase en de ontwerpfase. De Opdrachtgever heeft hiertoe met Nijhuis Water Technology B.V. (hierna: Nijhuis) als winnende inschrijver op 24 september 2021 een bouwteamovereenkomst gesloten (hierna: de Bouwteamovereenkomst). Uit dien hoofde verplichten de Opdrachtgever en Nijhuis zich er (onder meer) toe de Opdracht uit te werken tot een Voorontwerp (VO) en daarna een Definitief Ontwerp (DO). Na de sluiting van de Bouwteamovereenkomst is Nijhuis gestart met de uitwerking van de initiatieffase, de definitiefase en tot slot de ontwerpfase.

In de Aanbestedingsleidraad staat in paragraaf 2.6 vermeld dat de Opdrachtgever na de Bouwteamovereenkomst het voornemen heeft om de realisatiefase door middel van een aannemingsovereenkomst te gunnen aan de bouwteamaannemer (lees: Nijhuis). Dit betekent concreet dat reeds in de Bouwteamovereenkomst rekening is gehouden met de mogelijkheid voor Nijhuis om als eerste een prijsaanbieding te doen voor het (nog) op te dragen werk in de realisatiefase. De Opdrachtgever en Nijhuis voeren over de gedane prijsaanbieding vervolgens overleg teneinde hierover overeenstemming te bereiken.

In paragraaf 2.5 van de Aanbestedingsleidraad heeft de Opdrachtgever een budget bepaald voor de realisatie van de Opdracht, welk budget zowel op de ontwerpfase als op de realisatiefase betrekking heeft. Dit budget is vastgesteld op € 57,7 miljoen excl. btw. Dit budget – zo bepaalt de Aanbestedingsleidraad – is maatgevend en brengt met zich mee dat het ontwerpproces en de uitvoering zo zullen moeten worden vormgegeven dat dit budget als maximum bedrag gerespecteerd wordt en niet overschreden wordt. Dit budget is gebaseerd op een raming die de Opdrachtgever in 2021 heeft laten opstellen door een extern, ter zake deskundig bureau. Deze raming is destijds ook bij de aanbestedingsstukken gevoegd.

De Opdracht bevindt zich op dit moment in de ontwerpfase. Inmiddels is gebleken dat het vastgestelde budget niet toereikend zal zijn voor de realisatiefase. De Opdrachtgever heeft zowel intern als extern onderzoek gedaan naar de oorzaken van deze overschrijding. De Opdrachtgever meent dat een – achteraf bezien – niet-valide raming de grootste oorzaak van de overschrijding is, bijkomende oorzaken zijn inflatie/prijsstijgingen als gevolg van mondiale conflicten en (hogere) eisen aan kwaliteit. De geraamde opdrachtwaarde bedraagt op dit moment € 191 miljoen excl. btw.

Geen wezenlijke wijziging
De Opdrachtgever meent dat de Opdracht door de overschrijding van het budget niet wezenlijk is gewijzigd in de zin van artikel 2.163g Aanbestedingswet 2012 (Aw 2012). Er is enkel sprake van een verhoging van het budget; in juridisch-materiële zin zijn de voorwaarden van de Opdracht gelijk gebleven. Daarmee verschilt de Opdracht naar de huidige omvang niet materieel van de opdracht naar de oorspronkelijke omvang en is de Opdrachtgever vrij om de aannemingsovereenkomst met Nijhuis te sluiten. Bovendien (a) zou het hogere budget geen andere kring van gegadigden hebben toegelaten of hebben geleid tot een andere winnaar, (b) is het economisch evenwicht niet in het voordeel van Nijhuis gewijzigd én (c) is het toepassingsgebied van de Opdracht niet in belangrijke mate uitgebreid.

Gunning van een opdracht zonder voorafgaande bekendmaking van een oproep tot mededinging in het Publicatieblad van de Europese Unie (toelichting)

Dwingende spoed (art. 3.36 lid 1 sub d Aanbestedingswet 2012)
Voor zover desondanks van een niet-toegestane wezenlijke wijziging sprake zou zijn, meent de Opdrachtgever dat zij op grond van artikel 3.36 lid 1 sub d Aw 2012 alsnog met Nijhuis een aannemingsovereenkomst kan sluiten op basis van een onderhandelingsprocedure zonder aankondiging. Het voeren van de onderhandelingsprocedure zonder aankondiging is mogelijk nu dit strikt noodzakelijk is wegens dwingende spoed (art. 3.36 lid 1 sub d Aanbestedingswet 2012). De dwingende spoed is veroorzaakt door gebeurtenissen die de Opdrachtgever niet kon voorzien en die niet aan de Opdrachtgever te wijten zijn. De Opdrachtgever voert hiertoe het volgende aan.
1. Noodzaak van capaciteitsuitbreiding
De drinkwatervraag in Noord-Holland groeit in de periode tot en met 2050 met maar liefst 15%. Daar bovenop heeft de Opdrachtgever te maken met aanzienlijke verzilting van haar drinkwaterbron het IJsselmeer. Hierdoor neemt de operationele reserve bij de Opdrachtgever snel af. De huidige operationele reserve van de Opdrachtgever is momenteel genoeg om eventuele uitschieters in de watervraag op te vangen, maar wordt zwaar belast. De operationele reserve zal de komende jaren sterk verder afnemen. Als er niet snel extra capaciteit beschikbaar komt, in dit geval door een uitbreiding van WPJ waarmee WRK water levert aan de Opdrachtgever en andere contractanten, wordt het in bepaalde periodes van het jaar voor de Opdrachtgever niet mogelijk om voldoende drinkwater te kunnen produceren. De afname van de operationele reserve bij de Opdrachtgever resulteert in een toename van verstoringsrisico’s voor de regio Amsterdam en Noord-Holland. De effecten van eventuele uitval in het zuidelijk deel van het WRK-systeem kunnen worden verminderd als er extra capaciteit beschikbaar komt voor het collectief PWN Waternet. Effectief moet de capaciteit van WPJ daarom met spoed worden uitgebreid.
2. Noodzaak voor leveringszekerheid
De leveringszekerheid van drinkwater vereist dat de uitbreiding in 2030 operationeel dient te zijn. Dit betekent dat de uitbreiding met dwingende spoed moet worden gerealiseerd vanwege de doorlooptijd van het project. Bij vertraging van de start van de noodzakelijke werkzaamheden kan dit direct leiden tot risico’s voor de volksgezondheid in Noord-Holland en voldoet de Opdrachtgever, vanwege een stagnerende levering van water vanuit WPJ, niet aan haar wettelijke verplichtingen conform de Drinkwaterwet.
3. Vertraging in de aanbestedingsprocedure
In de ontwerpfase van de uitbreiding van WPJ is zoals vermeld geconstateerd dat het vastgestelde budget te laag zal zijn voor de daadwerkelijke realisatie van de uitbreiding. Dit laat onverlet dat de raming die destijds voor het project is opgesteld, met de kennis van toen, reëel en zorgvuldig tot stand is gekomen. Opdrachtgever heeft zelfs een extern, deskundig bureau ingeschakeld om de raming te maken. Dat het budget uiteindelijk te laag bleek is dan ook een omstandigheid die de Opdrachtgever niet had voorzien en die ook niet aan de Opdrachtgever te wijten is.
Alternatieven anders dan een uitbreiding van WPJ zijn namens WRK door de Opdrachtgever onderzocht, maar niet realistisch of risicovoller.

Vanwege de dwingende spoed kan de Opdrachtgever niet anders dan overgaan tot de onderhandelingsprocedure zonder aankondiging. Wanneer de Opdrachtgever een aanbestedingsprocedure zou volgen met verkorte termijnen, is de uitbreiding wegens de benodigde tijd voor de bouw van het project in 2030 niet operationeel. Het werk met een geraamde opdrachtwaarde van circa € 191 miljoen via een verkorte procedure van minstens 15 dagen aan te besteden is onrealistisch. Belangstellenden hebben een te korte doorlooptijd om tot een realistische, passende aanbieding te komen gelet op de complexiteit van het werk. Een realistische doorlooptijd van de aanbesteding bedraagt minimaal 5 tot 6 maanden. Hierna volgt een gunning en daarom zal de gehele aanbestedingsprocedure 8 tot 10 maanden duren. Na de gunning dient het werk nog voorbereid te worden. Dit betekent dat de uitvoering van het werk minstens 12 tot 15 maanden vertraagt, waar, gelet op het voorgaande, geen tijd voor is. Nijhuis heeft deze tijd – nu zij vanaf de ontwerpfase betrokken is geweest – niet nodig en kan gelijk starten met de realisatie van het project zodat deze in 2030 operationeel is.
Samenvattend meent de Opdrachtgever dat de bijstelling van het budget de Opdracht niet wezenlijk wijzigt in de zin van artikel 2.163g jo. 2.163e Aw 2012 en dat zij daarom met Nijhuis – indien overeenstemming wordt bereikt over de prijsaanbieding – een aannemingsovereenkomst kan sluiten. Voor zover de Opdracht toch wezenlijk zou zijn gewijzigd door de bijstelling van het budget, meent de Opdrachtgever dat zij alsnog met Nijhuis een aannemingsovereenkomst kan sluiten op basis van een onderhandelingsprocedure zonder aankondiging (art. 3.36 lid 1 sub d Aw 2012).

Precieze informatie over de termijn(en) voor herzieningsprocedures

Deze aankondiging wordt gebruikt om de voorgenomen onderhandse sluiting van een aannemingsovereenkomst vooraf bekend te maken in de markt. Belanghebbenden worden op deze manier geïnformeerd en worden in de gelegenheid gesteld om binnen 20 kalenderdagen, ingaande op de dag ná de bekendmaking van deze aankondiging, hun bezwaren kenbaar te maken door middel van het aanhangig maken van een kort geding bij de voorzieningenrechter van de rechtbank Haarlem.
Bij gebreke van het tijdig aanhangig maken van een kort geding binnen de voornoemde termijn, vervalt het recht om in rechte op te komen tegen de voorgenomen sluiting van de aannemingsovereenkomst en/of daarop enige vordering tot schadevergoeding of welke andere aanspraak dan ook te baseren, althans zijn de rechten daarop verwerkt. De Opdrachtgever en Nijhuis zouden immers onredelijk worden benadeeld indien pas na deze (duidelijk kenbaar gemaakte) termijn alsnog tegen de voornoemde sluiting van de aannemingsovereenkomst zou (kunnen) worden opgekomen.